Windows Subsystem for Linux – co to jest i jak zainstalować?

Windows Subsystem for Linux, czyli WSL, pozwala uruchamiać dystrybucje Linuksa i powłokę Bash bezpośrednio w Windows 10 lub Windows 11. Instalacja zwykle sprowadza się do wykonania polecenia wsl --install w uruchomionym jako administrator programie PowerShell. Sprawdź, jak działa WSL, czym różnią się jego wersje i jak skonfigurować pierwszą dystrybucję.

Co to jest Windows Subsystem for Linux?

WSL to komponent systemu Windows, który umożliwia korzystanie z narzędzi, bibliotek i aplikacji linuksowych bez instalowania osobnego systemu operacyjnego. Dystrybucja Linuksa działa wewnątrz środowiska Windows, a użytkownik może otwierać Bash, uruchamiać skrypty i instalować pakiety znane z serwerów linuksowych.

Rozwiązanie nie wymaga klasycznego podwójnego rozruchu. Nie trzeba też tworzyć pełnej maszyny wirtualnej z osobnym interfejsem i dużym przydziałem pamięci. WSL integruje się z plikami Windows, PowerShellem oraz Windows Terminalem, dlatego przechodzenie między oboma środowiskami zajmuje kilka sekund.

Pierwsza wersja pojawiła się w 2016 roku jako warstwa zgodności. WSL zastąpił wcześniejszy komponent SUA, czyli Subsystem for UNIX-based Applications. Od wydania WSL 2 z 2019 roku środowisko korzysta z własnego jądra Linux, co poprawiło zgodność z aplikacjami i operacjami plikowymi.

WSL 2 wykorzystuje rzeczywiste jądro Linux i uruchamia dystrybucje w systemie Windows bez klasycznego dual bootu.

WSL 1 czy WSL 2 – którą wersję wybrać?

WSL 1 tłumaczy wywołania jądra Linuksa na mechanizmy Windows. Uruchamia się szybko i może dobrze sprawdzać się przy pracy z plikami zapisanymi na partycji Windows. WSL 2 używa lekkiej warstwy wirtualizacji oraz własnego jądra Linux, dlatego zapewnia szerszą zgodność z oprogramowaniem serwerowym i narzędziami kontenerowymi.

W praktyce nowe instalacje wykonane poleceniem wsl --install korzystają domyślnie z WSL 2. Ta wersja jest często wybierana przez programistów używających Dockera, baz danych, narzędzi DevOps lub środowisk wymagających zachowania typowego dla Linuksa.

Sprawdzanie wersji odbywa się w PowerShellu lub terminalu za pomocą polecenia:

wsl.exe --list --verbose

Jeżeli dystrybucja działa w WSL 1, można ją przenieść do drugiej wersji poleceniem:

wsl.exe --set-version Ubuntu 2

Wymagany składnik Virtual Machine Platform powinien być aktywny przy korzystaniu z WSL 2. Na starszych instalacjach systemu może być też potrzebne osobne jądro WSL.

Jak zainstalować WSL?

Najprostsza instalacja wymaga systemu Windows 10 w wersji 2004, czyli kompilacji 19041, lub nowszej. Wymaganie spełnia także Windows 11, w którym obsługa WSL jest dostępna jako część systemu. Przed rozpoczęciem dobrze zapisać otwarte dokumenty, ponieważ instalator może poprosić o ponowne uruchomienie komputera.

Instalacja jednym poleceniem

Otwórz PowerShell z uprawnieniami administratora. Kliknij prawym przyciskiem ikonę programu i wybierz opcję uruchomienia jako administrator, a następnie wpisz:

wsl --install

Polecenie włącza wymagane funkcje, instaluje WSL 2 i pobiera domyślną dystrybucję Ubuntu. Po restarcie systemu pierwsze uruchomienie może potrwać dłużej, ponieważ środowisko rozpakowuje oraz zapisuje pliki. Kolejne starty zwykle zajmują mniej niż sekundę.

Jeżeli po wpisaniu komendy pojawi się tylko pomoc WSL, oznacza to najczęściej, że komponent jest już zainstalowany. W takiej sytuacji wyświetl dostępne dystrybucje:

wsl --list --online

Następnie zainstaluj wybraną pozycję, na przykład Debian:

wsl --install -d Debian

Wybór dystrybucji Linuksa

WSL obsługuje wiele dystrybucji. Ubuntu jest dobrym wyborem do nauki i codziennego programowania, Debian oferuje konserwatywny zestaw pakietów, a Kali Linux jest przeznaczony głównie do testów bezpieczeństwa. Dostępne są także OpenSUSE i Arch Linux.

Nie ogranicza Cię lista ze sklepu Microsoft. WSL pozwala importować własną dystrybucję z pliku TAR, a w wybranych przypadkach także z pakietu APPX. Można również przygotować niestandardowy obraz środowiska dopasowany do konkretnego projektu.

• Ubuntu do nauki Linuksa i programowania aplikacji.
• Debian do stabilnych środowisk serwerowych.
• Kali Linux do audytów i testów zabezpieczeń.
• OpenSUSE lub Arch Linux do pracy z innymi systemami pakietów.

Jak skonfigurować pierwsze środowisko?

Po pierwszym uruchomieniu dystrybucji system poprosi o utworzenie nazwy użytkownika i hasła. Dane te dotyczą środowiska Linux i nie muszą być takie same jak login używany w Windows. Hasło nie będzie widoczne podczas wpisywania – to normalne zachowanie terminala.

Domyślną dystrybucję można zmienić poleceniem:

wsl.exe --set-default Debian

Wtedy samo polecenie wsl uruchomi Debiana. Konkretne środowisko otworzysz bez zmiany ustawień za pomocą:

wsl.exe --distribution Ubuntu

Windows Terminal ułatwia pracę z kilkoma dystrybucjami. Każda może działać w osobnej karcie lub panelu, obok PowerShella i klasycznego wiersza polecenia. W ustawieniach terminala da się zmienić czcionkę, skróty, kolory oraz domyślny profil.

Uruchamianie poleceń Windows i Linux

Nie musisz za każdym razem otwierać osobnego okna. W PowerShellu polecenie wsl pwd pokaże bieżącą ścieżkę po stronie Linuksa, a wsl date zwróci datę z jego systemu plików. Z kolei Get-Date odczytuje czas z Windows.

Z poziomu środowiska Linux możesz korzystać z plików Windows zamontowanych zwykle w katalogu /mnt. Projekty przeznaczone dla narzędzi linuksowych lepiej przechowywać w systemie plików dystrybucji, ponieważ ogranicza to opóźnienia podczas operacji na dużej liczbie małych plików.

Aby zakończyć sesję, wpisz:

exit

Do czego przydaje się WSL?

Programiści używają WSL do instalowania kompilatorów, interpreterów, menedżerów pakietów i narzędzi dostępnych pierwotnie dla Linuksa. Można testować skrypty Bash, aplikacje serwerowe oraz projekty korzystające z Git, baz danych i środowisk uruchomieniowych.

WSL 2 dobrze współpracuje z Dockerem. Kontenery mogą działać obok aplikacji Windows, bez przełączania komputera na inny system. Administratorzy wykorzystują też polecenia SSH, narzędzia sieciowe i skrypty automatyzujące obsługę serwerów.

Środowisko przydaje się również podczas nauki. Możesz ćwiczyć pracę z terminalem, uprawnieniami, procesami i systemem pakietów na komputerze, który nadal służy do codziennej pracy w Windows.

Co zrobić, gdy instalacja się zatrzymuje?

Przy zatrzymaniu pobierania na poziomie 0,0% spróbuj pobrać dystrybucję przed instalacją:

wsl --install --web-download -d Ubuntu

W trybie offline pobierz pakiet MSI WSL, włącz Virtual Machine Platform poleceniem DISM i uruchom komputer ponownie:

dism.exe /online /enable-feature /featurename:VirtualMachinePlatform /all /norestart

Dystrybucję można następnie zainstalować z lokalnego pliku. Gdy problem dotyczy konkretnego środowiska, sprawdź jego stan poleceniem wsl -l -v i upewnij się, że nazwa wpisana po parametrze -d dokładnie odpowiada pozycji z listy.